Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Φεστιβάλ, Ροδάνθης Δημητρέση, στη δημοσιογράφο Χρύσα Νάνου όπως δημοσιεύτηκε στα «Μακεδονικά Νέα». Ευχαριστούμε θερμά την εφημερίδα και τη δημοσιογράφο για το εξαιρετικό αφιέρωμα και τις στοχευμένες ερωτήσεις της.
Για πέντε ημέρες, από τις 30 Ιουλίου έως τις 3 Αυγούστου 2026,τα Θέρμα και το Ιερό των Μεγάλων Θεών στην Παλιάπολη, μονοπάτια, πλατείες και δάση από πλατάνια, μετατρέπονται σε φυσικό σκηνικό για το Φεστιβάλ Αφήγησης Σαμοθράκης «Μέρες Μύθων, Μουσικής και Παραμυθιών».
Μια γιορτή αφιερωμένη στον προφορικό λόγο, στη μουσική και στη συλλογική μνήμη, που συμπληρώνει φέτος δέκα χρόνια παρουσίας, επαναφέροντας τις ιστορίες εκεί όπου γεννήθηκαν: στη φύση.
Το Φεστιβάλ οργανώνεται από την Action Art,υπό την Αιγίδα του Δήμου Σαμοθράκης, σε συνδιοργάνωση με το , με τη χορηγία του Ηotel Niki Beach, τη συνεργασία και υποστήριξη της Μουσικής Ομάδας «Ηχνοϋφάντες», του Πολιτιστικού Συλλόγου Κατοίκων και Επαγγελματιών Θέρμων και του συλλόγου Βιώσιμη Σαμοθράκη/Sustainable Samothraki. Η ActionArt είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Federation for European Storytelling – FEST Network και του European FairyTaleRoute -Council of Europe (Ευρωπαϊκή Διαδρομή Παραμυθιού του Συμβουλίου της Ευρώπης).
Η αφηγήτρια Ροδάνθη Δημητρέση, ιδρυτικό μέλος της Action-Art,η οποία έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια του Φεστιβάλκαι η μουσικός Παναγιώτα Τηγανούρια (σαντούρι) θα συμπράξουν με αφήγηση, και τραγούδια για να ζωντανέψουν μύθους, παραμύθια, θρύλους, του νησιού, της Μικράς Ασίας, των Βαλκανίων, της ευρύτερης περιοχής,καθώς επίσηςκαι παραμύθια από διάφορες χώρες του κόσμου. Οι αφηγηματικοί περίπατοι θα πραγματοποιηθούν με την υποστήριξη του Μανώλη Στεργίου.Η φετινή διοργάνωσηεπιφυλάσσει πρόγραμμα πέντε ημερών αντί για τέσσερις και δύο νέες δράσεις.
Η αφήγηση ενεργοποιεί κάτι πολύ διαφορετικό. Ο κάθε άνθρωπος δημιουργεί τον δικό του κόσμο, τις δικές του εικόνες
«Είναι η δέκατη επετειακή χρονιά και βάλαμε δύο δράσεις επιπλέον φέτος», λέει στα Μακεδονικά Νέα η Ροδάνθη Δημητρέση. «Κάναμε έναν δεύτερο αφηγηματικό περίπατο, αυτή τη φορά στα Θέρμα, μια περιοχή πνιγμένη στα πλατάνια και στα ιαματικά νερά. Θα αρχίσει να σουρουπώνει την ώρα που θα ξεκινάμε τον περίπατο. Στη διαδρομή θα λέγονται ιστορίες· η περιοχή φημίζεται για τα στοιχειά και τις νεράιδες, οπότε θα ειπωθούν παραμύθια και θρύλοι, μαγικά πράγματα. Παράλληλα οργανώνουμε και ένα εργαστήριο αφήγησης, μια μύηση στην τέχνη της αφήγησης για ενήλικες και παιδιά, αξιοποιώντας στοιχεία της φύσης. Ο καθένας αξιοποιεί ένα φύλλο, έναν κορμό, την εικόνα ενός δέντρουκαι εστιάζει εκεί όπου τον τραβάει το βλέμμα του. Αυτή η αφορμή γίνεται το υλικό πάνω στο οποίο δουλεύουμε την τέχνη της αφήγησης».
Η αφηγήτρια Ροδάνθη Δημητρέση
Το φεστιβάλ ξεκίνησε το 2016, όταν η ομάδα της ActionArt μετέφερε στη Σαμοθράκη την εμπειρία που είχε ήδη αναπτύξει στη Θεσσαλονίκη γύρω από την τέχνη της αφήγησης. Από τότε εξελίχθηκε σε έναν σταθερό πολιτιστικό θεσμό του νησιού, χάρη στη συνεργασία του Δήμου, των τοπικών συλλόγων και των κατοίκων, οι οποίοι αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή την ιδέα. Η κ. Δημητρέση επισημαίνει: «Είχα ήδη μια μακρόχρονη σχέση με τη Σαμοθράκη και προέκυψε η πρόσκληση να μεταφέρουμε εκεί αυτό που κάναμε στη Θεσσαλονίκη. Έτσι ξεκίνησαν όλα το 2016. Από την πρώτη διοργάνωση υπήρξε ουσιαστική στήριξη από τους φορείς και τους ανθρώπους του νησιού. Για εμάς βασικός στόχος είναι η διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Θέλουμε να διατηρηθεί ζωντανή η πολιτιστική ταυτότητα της Σαμοθράκης μέσα από τις ιστορίες της, αλλά και μέσα από τις αφηγήσεις της ευρύτερης περιοχής, των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας. Παράλληλα ανοίγουμε ένα παράθυρο σε παραμύθια από άλλους πολιτισμούς, ανακαλύπτοντας τις κοινές ρίζες και τις συγγένειες των ανθρώπων».
Στο φεστιβάλ, ο χώρος λειτουργεί ως οργανικό μέρος της αφήγησης. Οι ιστορίες για τις νεράιδες ακούγονται κάτω από τα πλατάνια, οι μύθοι των Μεγάλων Θεών ζωντανεύουν μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Παλαιόπολης και οι θρύλοι συνοδεύουν τον επισκέπτη καθώς περπατά στα μονοπάτια του νησιού. Πρόκειται για μιαεπιλογή, που μετατρέπει το τοπίο σε ενεργό αφηγητή.
«Όλες οι δράσεις πραγματοποιούνται στην ύπαιθρο. Το καλοκαίρι προσφέρει αυτή τη δυνατότητα, όμως ο λόγος είναι βαθύτερος», αναφέρει η καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ.«Οι ιστορίες που αφηγούμαστε γεννήθηκαν μέσα στη φύση και εκεί επιστρέφουν. Στον αρχαιολογικό χώρο βρίσκονται στο φυσικό τους περιβάλλον οι μύθοι των θεών, όπως και τα παραμύθια των δασών αποκτούν άλλη δύναμη όταν ακούγονται ανάμεσα στα δέντρα. Εκεί ο άνθρωπος αισθάνεται οικεία, επανασυνδέεται με τον χώρο από τον οποίο προέρχεται και η αφήγηση λειτουργεί σε πολύ πιο ουσιαστικό επίπεδο».
Το φετινό πρόγραμμα ξεκινά στις 30 Ιουλίου με τον αφηγηματικό περίπατο «Στο πλατανόδασος του ΆηΓιώργη». Μια βόλτα στο πλατανόδασος του Άη Γιώργη με ιστορίες, παραμύθια, μύθουςκαι θρύλους γιατα ίχνηπου άφησε η ιστορία πάνω στους βράχους, για τα δέντρα,ταπλάσματα του δάσους και του ουρανού. Σημείο συνάντησης και αναχώρησης: Γήπεδο Χώρας 18:15.
Ακολουθεί στις 31 Ιουλίου (20.30 – 22.00) η παράσταση αφήγησης «Θρύλοι του τόπου μας, παραμύθια καιμουσική» στο Παλιό Δημοτικό Σχολείο στα Θέρμα. Στην αυλή του πέτρινου σχολείου, κάτω από τα δέντρα θα ζωντανέψουν θρύλοι, παραμύθια καιιστορίες της Σαμοθράκης, της Μικράς Ασίας , των Βαλκανίων ,της ευρύτερης περιοχής.
Την 1η Αυγούστου (21.00 – 22.30) σειρά έχει η παράσταση αφήγησης «Παραμύθια και μουσικές του κόσμου»,στηνπλατεία Παπά Γιώργη στη Χώρα. Μια καλοκαιρινή βραδιά αφιερωμένη στους λαούς του κόσμου με τραγούδια , ιστορίες και παραμύθια απότην Ελλάδα,την Αφρική ,τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ασία, την Αρμενία.
Στις 2 Αυγούστου (19.00) ακολουθεί η εκδήλωση «Μύθοι του νερού, των δασών και των θεών» στο Ιερό των Μεγάλων Θεών, στον Αρχαιολογικό χώρο στην Παλιάπολη,με την ιστόρηση μύθων των Θεών της Σαμοθράκης, της Μεγάλης Μητέρας, τουμεγάλου ήρωα Περσέα, του ατίθασου Πήγασου, των μυθικών συναντήσεων θεών και θνητών, πλαισιωμένων με μουσικούς αυτοσχεδιασμούς και τραγούδια.
Τέλος, στις 3 Αυγούστου η διοργάνωση κλείνει με τον αφηγηματικό περίπατο«Στο μαγικό δάσος των νερών και των πλατανιών – Θέρμα», στον οποίο θα ζωντανέψουνξωτικά, νεράιδες, στοιχειά της φύσης, θρύλοι και παραμύθια.Κάτω από τα δέντραμεπαιχνίδια λόγου καιφαντασίας θα πραγματοποιηθεί το εργαστήριο αφήγησης για μικρούς και μεγάλους. Σημείο συνάντησης και αναχώρησης 18:00 Πλατεία Θέρμα – Ιαματικά Λουτρά.
Η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε παράστασης. Η Παναγιώτα Τηγανούρια, με το σαντούρι της, συνοδεύει τις αφηγήσεις με αυτοσχεδιασμούς, πρωτότυπες συνθέσεις και παραδοσιακά τραγούδια, ενώ σημαντική είναι και η συμβολή της μουσικής ομάδας «Ηχνοϋφάντες», που στηρίζει σταθερά τον θεσμό.
Παναγιώτα Τηγανούρια
«Η Παναγιώτα Τηγανούρια αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πολιτιστικό κεφάλαιο για τη Σαμοθράκη και όλη τη χώρα. Το σαντούρι της συνομιλεί διαρκώς με τις ιστορίες. Υπάρχουν μουσικοί αυτοσχεδιασμοί που γεννιούνται εκείνη τη στιγμή, υπάρχουν δικές της συνθέσεις, αλλά και τραγούδια της λαϊκής παράδοσης. Έτσι δημιουργείται μια σύγχρονη μουσική γραφή που συνοδεύει την αφήγηση και δίνει έναν ιδιαίτερο παλμό σε κάθε παράσταση», τονίζει η Ροδάνθη Δημητρέση.
Σε μια εποχή κυριαρχίας της οθόνης, η επικεφαλής του Φεστιβάλ θεωρεί τη συνάθροιση γύρω από παραμύθια με ξωτικά και νεράιδες πράξη αντίστασης.Ο ακροατής ακολουθεί τον ρυθμό της φωνής, παρατηρεί το φυσικό τοπίο και αφήνει τη φαντασία του να δημιουργήσει τις δικές της εικόνες. Για τη δημοφιλή αφηγήτρια, εκεί βρίσκεται η ουσία της αφήγησης. «Οι οθόνες προσφέρουν έτοιμες εικόνες. Η αφήγηση ενεργοποιεί κάτι πολύ διαφορετικό. Ο κάθε άνθρωπος δημιουργεί τον δικό του κόσμο, τις δικές του εικόνες, το δικό του προσωπικό ταξίδι. Εκείνη τη στιγμή στήνεται ένας κινηματογράφος μέσα στο μυαλό του ακροατή και ο ίδιος γίνεται ο δημιουργός του. Αυτή η ελευθερία της φαντασίας είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο της προφορικής αφήγησης».
Δέκα χρόνια μετά την πρώτη διοργάνωση, το Φεστιβάλ Αφήγησης Σαμοθράκης εξακολουθεί να υπηρετεί την ίδια ιδέα: οι μύθοι, τα παραμύθια και οι θρύλοι αποτελούν ζωντανά εργαλεία σύνδεσης με τον τόπο, τη φύση και τη συλλογική μνήμη. Μία γιορτήτης κοινότητας, ανοιχτήσε μικρούς και μεγάλους, σε ντόπιους και σε ταξιδιώτες που βρίσκονται εκείνες τις μέρες στο νησί.
Πληροφορίες για τις εκδηλώσεις στα τηλέφωνα 25510 98097, 6977006272 στην ιστοσελίδα του Δήμου Σαμοθράκης και www.action-art.gr και στο fb:ActionArt
